EKONOMİ & FİNANS DOSYASI : Doların Yükselişi Karşısında Dün ya Ekonomisi


20161203_ldd001_0.jpg?itok=B0XhfDl7

Doların yükselmesi memnuniyet yaratıyor gibi görünüyor. Ancak bu, doların küresel finans marketinde oynadığı rolü yok saymak anlamına geliyor.

Dünyanın en önemli para birimi olan dolar, şu sıralar güç gösterisinde bulunuyor. Donald Trump’ın Amerikan başkanlık seçimlerinde aldığı zaferi takip eden üç haftada, dolar, zengin (gelişmiş) ülkelere karşı bile en sert yükselişlerinden birini gerçekleştirdi. Şimdi, 2011’deki en düşük seviyesinin % 40 üstünde. Gelişmekte olan ülkelerin para birimleri karşısında da değer kazandı. Yuan 2008’den bu yana dolar karşısındaki en düşük seviyesinde; endişeli Çinli yetkililer, aşağı yönlü baskıyı engellemek için yerli firmaların yabancılara satışına yönelik sıkı önlemler üzerine düşünüyorlar. Problemleri olan Hindistan’ın para birimi, dolar karşısında tüm zamanların en düşük noktasını gördü. Diğer Asya para birilimleri de 1997-98’deki finansal krizden bu yana görmedikleri dibi gördüler.

Dolar yıllardır kademeli olarak değer kazanıyordu. Ancak son artış (büyük artış), Amerika’da ekonomi politikasında beklenen kayıştan/değişiklikten kaynaklı. Yatırımcıların bir çoğu, Trump’ın vergilerde indirim yapacağını ve dağılan altyapıyı onarmak için daha fazla kamu fonu kullanacağını düşünüyor. Büyük mali teşvik(ler), Amerikan Merkez Bankası’nın enflasyonu dengelemek için faizleri daha büyük/hızlı oranda arttırmasına neden olacak. Amerika’nın on-yıllık tahvil geliri seçim gecesi bulunduğu, neredeyse %1.7 noktasından %2.3 ‘e yükseldi. Daha yüksek getiriler, sermaye akışı için mıknatıs görevi görüyor.

Dünyanın en büyük ekonomisindeki bu hızlı büyüme kulağa hoş geliyor gibi. Çokça örnek verilen Ronald Reagan’ın başkanlıktaki ilk dönemi, doların hızlıca arttığı bir dönemde bütçe açığının büyüdüğü ve yüksek faizin olduğu bir dönemdi. Bu dönem Amerika dışında problemlere neden oldu ve bu sefer durum daha karmaşık duruyor. Amerikan ekonomisi küresel ekonominin küçük bir kısmını oluştursa da, küresel finansal ve kredi piyasaları hacmen oldukça genişledi. Bu noktada dolar son derece merkezi bir role sahip oldu. Bu durum güçlü doları hem dünya hem de Amerika için tehlikeli hale getirdi.

Yeni Dünya Düzeni(Novus ordo seclorum)

Amerika’nın ticaret ülkesi olarak göreceli nüfuzu istikrarlı bir düşüş içindeydi: 1994’de 44 olan ihraç pazarında en büyük paya sahip olduğu ülke sayısı, iki on yıl sonrasında 32’ye düştü. Ancak bu süreçte doların ticaret aracı (değiş tokuş vasıtası) ve tasarruf aracı olarak üstünlüğü rekabetsiz kaldı. Doların gücünün bazı yönleri oldukça açık. 2014 yılında tahmini olarak fiili dolar bölgesi, Amerika’nın da içinde olduğu ve para birimleri dolarla uyumlu olan diğer ülkeleri içerecek şekilde, dünya nüfusunun muhtemelen %60’ını ve onların GSYİH’inin %60’ını kapsıyordu.

Diğer faktörler çok daha az belirgin. Amerika kıyısın ötesinde gerçekleşen dolar finansmanı miktarı geçtiğimiz yıllarda daha da arttı. Gelişmekte olan ülkeler zenginleştikçe ve finansa aç hale geldikçe, dolara talebi de artıyor. Finansal krizden beri, Amerika’da düşük faiz oranı, emeklilik fonlarının başka yerlerde iyi verim sağlamaya başlamasına yol açtı. Bu fonlarla, gelişmekte olan ülkelerin büyük firmalarının ihraç ettiği kadar, Mozambik ve Zambia gibi çok alışılmadık yerlerde de ihraç edilen dolar cinsinden tahvilleri almak için acele ettiler. Bu ihraççılar, ülkelerindeki seviyenim daha altında dolar borç almaktan mutluydu. Geçtiğimiz yıl, merkez bankalarının forumu niteliğindeki Uluslararası Ödemeler Bankası’na göre, gelişmekte olan ülkelerin üçte biri oranında, yaklaşık 10 trilyon dolar borcu miktar hesaplandı.

Dolar yükseldiğinde, bu borçları ödeme maliyeti de yükselir. Ancak güçlü doların yarattığı sıkıntılar, dolar borçlularına doğrudan etkisinin ötesine uzanıyor. Dışarıdan ucuz borçlanma, birçok olayda, yerel kredilere olan arzın yükselmesine neden oldu. Sermaye akışı yerel varlık fiyatlarını arttırıyor, daha fazla borçlanmayı teşvik ediyor. Ancak gelişmekte olan piyasaların şirketlerinden alınan her dolar borcu yatırım yapmak için kullanmadı; bazıları banka hesaplarında ( daha sonra ödünç verilmek üzere) ya da diğer şirketleri finanse etmek üzere kullanıldı.

Güçlü dolar bu döngüyü tersine çevirir. Dolar yükseldikçe, borçlular artan borç maliyetini idare etmek için nakit kullanıyorlar. Sermaye kaçtıkça, varlık/mal fiyatları düşer. Sonuçta, Amerika dışındaki birçok yerde kredi koşulları daha sıkı şekilde dolar servetine bağlanmıştır. Doların son yükselişi karşısında en büyük kaybedenlerin , Brezilya, Şili ve Türkiye gibi çok dolar borcu olan ülkelerinin para birimlerinin olması tesadüf değil.

Kadiri mutlak göz

Güçlü dolar Amerika için de gizli tehlikeler barındırıyor. Güçlü dolar ihracatı baskılarken ve ithalatı yutarken ticaret açığı büyüyecek. Reagan döneminde tırmanan açık korumacılığı canlandırmıştı. Bu sefer Amerika daha büyük bir açıkla başlıyor (yola çıkıyor) ve özellikle, bu durumu uluslararası ticaretin kurallarının diğer ülkelerin lehine işlediğini düşünen Trump tarafından politize edilmiş durumda. Daha büyük açık, onun, ticareti dengelemek için Çin’den ve Meksika’dan yapılan ithalata fahiş tarifeler uygulamakla tehdit etme şansını arttırıyor. Eğer Trump korumacı içgüdülerine yenik düşerse, sonuçları herkes için feci olabilir.

Son derece doğal olarak, bu, doların buradan nereye gideceğine bağlı. Birçok yatırımcı umutlu. Dolar emsallerine karşı değerli duruma gelmeye başladı. FED’in, gelişmekte olan marketlerde meydana gelen bir problem anında faiz arttırmadan imtina etme gibi bir sicili var. Uzun zamandır, para birimleri gerçek değerlerinden uzaklaşmış durumda. Amerikan parasından kaçan yatırımcıların nereye gittiği de belli değil. Doların tahtının iki talibi Euro ve Yuan’ın kökleşmiş problemleri var. Faiz belirleme toplantısı bu ay için gerçekleşecek olan FED, ısınmakta olan ekonomide, sıkılaştırma kararından kaçınmayı daha zor bulabilir.

Eğer dolar güçlü kalırsa, korumacı baskı, koordineli bir uluslararası girişimle etkisiz hale getirilebilir mi? 1985’de Amerika, Japonya, Britanya, Fransa ve Batı Almanya arasında doları aşağı çekmek için yapılan Plaza Anlaşmasına rakip olacak yeni anlaşma konuşmaları/görüşmeleri yersiz görünüyor. Japonya ve Avrupa şimdilerde düşük enflasyonla mücadele ediyor ve hiçbiri güçlü para birimlerine meyilli değil, yalnızca kendilerini güvence altına almak için ihtiyaç duydukları sıkı para politikalarına izin veriyorlar.

Stockmarkets in America have rallied on the prospect of stronger growth. They are being too cavalier. The global economy is weak and the dollar’s muscle will enfeeble it further.

Amerika’daki menkul değerler piyasası daha güçlü bir büyüme ihtimalini arttırdı. Bu çok düşüncesizce. Küresel ekonomi zayıf ve doların gücü onu daha da güçsüzleştirebilir.

Çeviren (Tam Metin): Cemal Taşpınar

(Economist, Editor, Why a strengthening dollar is bad for the world economy, 3 Aralık 2016)

Reklamlar

Etiketlendi:, ,

www.ozelburoistihhbarat.com

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

YÜKSEK STRATEJİ

strateji, istihbarat, güvenlik, politika, jeo-politik, mizah, terör, araştırma, teknoloji

Fight "Gang Stalking"

Expose illegal stalking by corrupt law enforcement personnel

İSTİHBARAT ALANI

Sınırsız, Seçkin, Sansürsüz, Kemalist Haber Blogu

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

%d blogcu bunu beğendi: