ÇİN DOSYASI /// Çin’de Az Bilinen Bir Müslüman Azınlık : Salarla r


KAYNAK : http://www.cinhh.com/cinde-az-bilinen-bir-musluman-azinlik-salarlar/

Çin’de Az Bilinen Bir Müslüman Azınlık: Salarlar

Yazar: Hamza Uçar

Farklı kültürlerin, özellikle 19. Yüzyıldan sonra birçok coğrafyada mezarlıklara dönüştüğü günümüzde, Çin’de bu kültürel farklılıkların hâlâ hayatta olduğunu görmek özellikle biz sosyal bilimcileri derinden etkiliyor. Farklı kültürlerin bir arada yaşayageldiği bu coğrafyada her geçen gün keşfedilmesi gereken farklı bir hazinenin olduğunu görüyoruz.

Bu farklı kültürel zenginliklerden biri de Salar Türkleri (萨拉尔/ Salaer). Çin’e Türkmenistan’dan göçmüş olan ve Çağdaş Türkmenlerin kökeni olan Salar Türklerinin kültürel tanıtım da yaptıkları bir lokantaya geçenlerde konuk olduk. Pekin’deki Türk öğrenciler olarak gittiğimiz lokantada yemekler gelmeden önce bakır bir kâse içinde ellerimizi yıkadık. Ardından getirilen güllü çaylarımızı içerken yemek siparişlerimizi verdik. Sonra yemekler art arda gelmeye başladı. Bizde Konya tipi olarak bilinen yemeklerin art arda gelmesi (Yani hep beraber değil de belli bir sırayla.) usulünün aynısı burada da yaşatılıyor. İlk önce etli poğaçalarımız geldi, ardından resimde de görülen saf kuzu eti; çeşit çeşit et yemekleri, pirinç çorbası ve Salar usulü aşure. Dönen masada yemeklerimizi yerken bir yandan da mekânın ambiyansını seyrededurduk. Lokantadaki duvar süslemeleri ve desenlerinin birçoğu Süleyman yıldızı olarak bildiğimiz ve Osmanlı mimarisinde Davut yıldızı ile birlikte kullanılan desenin türevleri. Her taraf beyaz ve altın sarısı olarak renklerle pırıl pırıl. Lokantada bize ayrılan oda gayet şık. Hatta yemek yedikten sonra dinlenmek ve çay içmek için koltuklar dahi koymuşlar.

Kendilerine kültürlerini de tanımak istediğimizi belirttik ve lokantanın sahibi lokantadan bir kişiyi sadece bu iş için görevlendirdi ve kendisiyle tatlı bir sohbet ettik. Sohbetimizin ayrıntılarına geçmeden önce Salarlar hakkında biraz bilgi vermenin önemi var.

Divan-ı Lügat-ıt Türk’e göre Salarlar, Oğuzların Salgur boyundandır. Salarlar Çin’in 56 etnik grubundan bir tanesi. Çin hükümeti bu tip etnik gruplara özel vergi indirimleri ve üniversite giriş sınavında (高考/gaokao) kendilerine ek puan vermek gibi çeşitli avantajlar sağlıyor. Genellikle Sarı nehir(黄河/Huanghe) çevresinde yerleşmiş olan Salarların geçim kaynağı nehrin çevresinde yaşıyor olmanın bir getirisi olarak tarım ve hayvancılıktır. Nüfusları çoğunlukla Qinghai(青海) ve Gansu’da(甘肃) bulunmaktadır.

Qinghai özellikle yoğunlaştıkları bölgedir. Salar Türklerinin 14. Yüzyılda Qinghai’ya geliş hikâyeleri bir efsaneye dönüşmüş ve dilden dile yeni nesillere aktarılır hale gelmiştir. Efsaneye göre bize Salar kültürünü anlatan arkadaşımız, Salarların Türkmenistan’dan göç etme nedenini İslamiyet’i yaymak olarak anlattı. Ellerinde bir Kur’an bulunduran bu göç taifesinin duracakları yer, bindikleri devenin duracağı yer olarak belirlenmişti. Qinghai’da konakladıkları sıra bir gece yarısı develerini kaybettiler. Develerini ararken taşlaştıklarını gördüler ve Qinghai’da durmaya karar verdiler ve yanlarında getirdikleri altınlarla bir mescit inşa ettikten sonra buraya yerleştiler. Ellerinde bulundurdukları o eski Kur’an şu anda o ilk yaptıkları mescitte bulunuyor. Mescit güzel bir şekilde inşa edilmiş, büyütülmüş ve cami halini almış durumda.

Salar Türkçesi, yazıya dökülmemesi nedeniyle sözlü bir dil halinde nesilden nesle aktarılmış. Zaten sayıca daha fazla olan Çinli Müslümanlarla(回/Huiler) yakın ilişki içinde bulunmuşlar ve kültürler birbirine çok karışmış. Kendilerine Sincan’ da akrabaları olup onlarla iletişim halinde olup olmadıklarını sorduğumuzda bayramlarda görüştüklerini söylüyorlar. Ancak Uygur Türkçesinin yazıya geçirilmesine rağmen Salar Türkçesinin yazıya geçirilememesi Sincan’da yaşayan Salarların da daha çok Uygur lehçesini konuşmasına neden olmuş.

Kendilerine yoğun ve homojen bir şekilde yaşadıkları Qinghai bölgesindeki sosyal hayatlarına dair sorular sorduk. Bölgede yaklaşık 30.000 nüfusa sahip olan Salarlar hakkında arkadaşımız geleneksel kıyafetlerinin daha çok Kazaklar ve İç Moğolistan bölgesindeki insanların kıyafetlerine benzediğini belirtti. Zaten kendilerini Türk ailesinin bir mensubu olarak Çince Tujue/Türk şeklinde tanıtıyorlar. Çin’deki diğer Müslüman Huiler gibi onlarda da kadınların başörtüsü ve erkeklerin takke takması, dini ritüelden ziyade kimliği ve aidiyeti belirten bir gelenek haline gelmiş. Modern zaman giyim tarzlarıyla Salarlar, Huilerle çok benzerlik göstermekte. Hatta arkadaşımızın ifadesine göre zaten Qinghai’da bulunan Hui nüfusla pek çok evlilik yaşandığı için kültürler birbirinden ayrılmaz hale gelmiş. Qinghai’da bulunan, bizde ihtiyarlar heyeti şeklinde adlandırılabilecek meclisin üst düzey bir üyesi merkezi hükümet iradesiyle Salarlar arasından atanıyor.

Bu güzel yemekten ve sohbetten sonra Çin’in coğrafi olarak bize ne kadar uzak ama kültürel olarak ne kadar yakın olduğunu fark ettik. Çin’in eski bir şiirinde dediği gibi “Yeryüzünde aramızdaki mesafe uzak olsa da hilale aynı uzaklıktan bakıyoruz.”

Umarım aramızdaki kültürel benzerlikler Türkiye ile Çin arasındaki bağların güçlenmesi için vesile olur.

Etiketlendi:, , ,

www.ozelburoistihhbarat.com

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

YÜKSEK STRATEJİ

strateji, istihbarat, güvenlik, politika, jeo-politik, mizah, terör, araştırma, teknoloji

Fight "Gang Stalking"

Expose illegal stalking by corrupt law enforcement personnel

İSTİHBARAT ALANI

Sınırsız, Seçkin, Sansürsüz, Kemalist Haber Blogu

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

%d blogcu bunu beğendi: