DÜNYADAN ÇEVİRİLER : Trump nasıl mümkün olabildi ? – Joseph E. Stiglitz


Project Syndicate

Çeviren: Barış Satılmış

Son haftalarda dünyayı dolaşırken tekrar ve tekrar iki soruyla karşılaştım: Donald Trump’ın ABD başkanlığını kazanabilmesi akıl alır bir durum mu? Ve en başta da bu adaylık nasıl buraya kadar gelebildi?

İlk soruyla ilgili olarak politik tahminlerde bulunmak ekonomik tahminlerde bulunmaktan çok daha zor olsa da ihtimaller güçlü biçimde Hillary Clinton’dan yana. Yine de yarışın başabaş gitmesi (en azından kısa süre öncesine kadar) tuhaf bir durum. Clinton Birleşik Devletlerin bugüne kadar gördüğü en nitelikli ve en hazırlıklı başkan adaylarından birisi, Trump ise en niteliksiz ve en hazırlıksızı. Dahası Trump’ın kampanyası geçmişte bir adayın şansını bitirecek davranışlarına rağmen hayatta kaldı.

Dolayısıyla, Amerikalılar neden Rus ruleti (bu Trump’un zaferi için altıda bir şans anlamına gelse bile) oynasınlar? ABD dışındakiler yanıtı bilmek istiyorlar çünkü üzerinde kendilerinin bir etkisi olmasa bile, sonuç onları da etkiliyor.

Ve bu da bizi ikinci soruya getiriyor: Cumhuriyetçi Parti neden liderlerinin bile reddettiği birini aday gösterdi?

Açık ki, Trump’un 16 Cumhuriyetçi adayı alt edip buraya kadar gelebilmesine birçok etken yardımcı oldu. Kişilikler önemlidir ve bazı insanlar Trump’un reality-TV kişiliğine ısınmış gibi görünüyor.

Ama yarışın bu kadar başabaş gitmesine, altta yatan birçok etken de katkıda bulunmuş görünüyor. Başlangıç olarak, birçok Amerikalı ekonomik açıdan çeyrek yüzyıl önce olduğundan daha kötü durumda. Tam zamanlı erkek çalışanların ortalama geliri 42 yıl önce olduğundan daha kötü ve sınırlı eğitimi olanlar için düzgün maaş ödeyen bir iş bulmak giderek daha da zorlaşıyor.

Gerçekten de gelir dağılımının en altında yer alan reel (enflasyona göre düzeltilmiş) ücretler kabaca 60 yıl önce olduğu yerde. Dolayısıyla Trump’un ekonominin durumu çürümüş dediğinde geniş bir dinleyici kitlesi bulması şaşırtıcı değil. Ama Trump hem tanı hem de reçete konusunda yanılıyor. ABD ekonomisi bir bütün olarak son atmış yıl içinde iyi iş çıkardı: Gayri safi yurt içi hasıla neredeyse altı katına çıktı. Ama bu büyümenin meyveleri kısmen (kendisinin de genişleteceği ve derinleştireceği) muazzam vergi kesintileri yüzünden Trump gibi tepedeki azınlığa gitti.

Aynı zamanda da, siyasi liderlerin, herkes için refahı güvenceye alacağına dair sözler verdiği reformlar–ticaret ve finans liberalizasyonu gibi–gerçekleştirilmedi. Hiç alakası yok. Ve yaşam standartları olduğu yerde sayan veya gerileyenler, şu basit sonuca ulaştılar: Amerika’nın siyasi liderleri ya neden bahsettiklerini bilmiyorlar ya da yalan söylüyorlar (veya ikisi birden).

Trump Amerika’nın tüm sorunları için suçu ticarete ve göçe atmak istiyor. Yanılıyor. ABD ticaret daha da serbestleşmese bile sanayisizleşme yaşardı: imalatta küresel istihdam düşüyor ve verimlilikten kaynaklı kazanımlar talepteki büyümeyi aşıyor.

Ticaret anlaşmalarının başarısız olduğu durumlarda ise bunun nedeni, ABD’nin ticaret ortakları tarafından oyuna getirilmiş olması değil; ABD ticaret ajandasının, büyük şirketlerin çıkarları tarafından belirlenmesi. Amerikan şirketleri iyi iş çıkardılar ve ticaret anlaşmalarının kötü etkileyeceği Amerikalıların bari kardan pay alabilmesini sağlamaya dönük çabaları engelleyen Cumhuriyetçilerdi.

Bu nedenle birçok Amerikalı kendi kontrolleri dışında ve belirgin biçimde adaletsiz sonuçlara neden olan güçlerle boşuna mücadele ettiğini düşünüyor. Uzun zamandır var olan varsayımlar–Amerika’nın fırsatlar ülkesi olduğu ve her neslin bir öncekinden daha iyi olacağı gibi–sorgulanmaya başlandı. Küresel mali kriz birçok seçmen için bir dönüm noktasını temsil ediyor olabilir: hükümetleri ABD’yi enkazın eşiğine getiren zengin bankacıları kurtardı, bu arada evlerini ve işlerini kaybeden milyonlarca Amerikan vatandaşı için görünüşte neredeyse hiçbir şey yapmadı. Sistem sadece adil olmayan sonuçlar üretmekle kalmayıp, özellikle bunu yapmaya ayarlanmış gibi göründü.

Trump’a olan destek, en azından kısmen hükümete olan bu güven kaybından kaynaklanan yaygın öfkeye dayanıyor. Ama Trump’ın önerdiği politikalar zaten kötü olan durumu daha da kötüleştirecek. Önermiş olduğu neredeyse tamamen zengin Amerikalılara ve şirketlera yönelik vergi kesintileri içeren bir başka doz daha damlama ekonomisi, son denendiği zamankinden daha iyi sonuçlar elbette üretmeyecek.

Aslında Trump’un vaat ettiği gibi ABD’nin Çin, Meksika ve diğer ticaret ortakları ile bir ticaret savaşı başlatmak, tüm Amerikalıları daha fakir yapar ve İslam Devleti, küresel terörizm ve iklim değişimi gibi kritik küresel sorunları ele almak için küresel işbirliğine yeni engeller yaratır. Teknoloji, eğitim veya altyapıya harcanabilecek parayla ABD ve Meksika arasına bir duvar inşa etmek, kaynakları heba etmek anlamında iki kere zarardır.

ABD’li siyasi elitlerin duyması gereken iki mesaj vardır. GSMH’nin artan eşitsizlik pahasına büyüdüğü son kırk yıldır ekonomi politikasını büyük oranda şekillendiren basit neoliberal piyasa-köktenci teoriler son derece yanıltıcı. Damlama ekonomisi işe yaramadı ve yaramayacak. Piyasalar vakum ortamında var olamaz. Kuralları yeniden yazan ve piyasaları tepedekilerin çıkarına göre yeniden yapılandıran Thatcher-Reagan “devrimi” eşitsizliği arttırmada çok başarılı oldu ama büyümeyi arttırma görevinde tamamen başarısız oldu.

Bu da ikinci mesaja götürüyor bizi: ekonomi kurallarını bir kere daha yazmalıyız, bu kez sıradan vatandaşların fayda görmesini sağlamalıyız. Bu dersi görmezden gelen ABD ve diğer yerlerdeki politikacılar bundan sorumlu olacaktır. Değişim risk içerir. Ama Trump fenomeni–ve Avrupa’da sayısı az olmayan benzer siyasi gelişmeler–bu mesaja aldırmamanın içerdiği daha büyük riskleri ortaya çıkarmış durumda: toplumlar bölündü, demokrasiler zarar gördü ve ekonomiler zayıfladı.

Etiketlendi:, ,

www.ozelburoistihhbarat.com

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

YÜKSEK STRATEJİ

strateji, istihbarat, güvenlik, politika, jeo-politik, mizah, terör, araştırma, teknoloji

Fight "Gang Stalking"

Expose illegal stalking by corrupt law enforcement personnel

İSTİHBARAT ALANI

Sınırsız, Seçkin, Sansürsüz, Kemalist Haber Blogu

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

%d blogcu bunu beğendi: